𝗠ł𝗼𝗱𝘇𝗶𝗲𝘇̇ 𝘇 𝗡𝗶𝗲𝗺𝗶𝗲𝗰 𝗽𝗿𝘇𝗲𝗸𝗮𝘇𝗮ł𝗮 𝗹𝗶𝘀𝘁 𝗯𝘆ł𝗲𝗴𝗼 𝘄𝗶𝗲̨𝘇́𝗻𝗶𝗮 𝗞𝗟 𝗦𝘁𝘂𝘁𝘁𝗵𝗼𝗳

W listopadzie 2025 roku pisaliśmy  w jednym z naszych postów o aukcji jaka miała odbyć się w jednym z domów aukcyjnych w Nadrenii Północnej- Westfalii. Chciano wtedy sprzedać ponad 600 oryginalnych dokumentów związanych z historią różnych niemieckich nazistowskich obozów koncentracyjnych.

Dzięki sprzeciwowi państwa polskiego, miejsc pamięci i społecznym działaniom nie doszło do planowanej aukcji. Dokumenty te ostatecznie trafiły Fundacja Auschwitz-Birkenau. Obyło się to dzięki zaangażowaniu wielu instytucji i osób prywatnych. Jednym z 600 dokumentów, który trafił do fundacji był list Waleriana Mańkowskiego, byłego więźnia obozu koncentracyjnego Stutthof.

Jego zakup był możliwy dzięki zaangażowaniu finansowemu szkoły Theodora Fliednera w Dusseldorfie. 22 września podczas wizyty uczniów tej szkoły w Muzeum Stutthof w Sztutowie dokument ten oficjalnie został przekazany na ręce dr hab. Marcina Owsińskiego, dyrektora naszej placówki oraz dr Danuty Drywy, kierownik działu dokumentacyjnego.

Spotkanie z niemiecką młodzieżą, była także okazją do porozmawiania o znaczeniu kolejnych pokoleń w zachowaniu pamięci o więźniach obozów koncentracyjnych, mechanizmach powstawania systemów totalitarnych oraz tego co my, zwykli ludzie możemy zrobić gdy „zło” podnosi swoją głowę.

Dziękujemy młodzieży, ich rodzicom oraz w szkole za zaangażowanie w pozyskaniu tego listu. To kolejna cegiełka do poznania historii Waleriana Mańskowskiego, który do obozu Stutthof trafił po aresztowaniu go w Grudziądzu. Wiemy, że był on członkiem organizacji konspiracyjnej Grunwald. Po przybyciu do KL Stutthof w marcu 1941 roku, otrzymał numer 10542.  O czerwca 1942 roku do stycznia 1945 roku skierowany został do pracy w komandzie koło Elbląga.