I Seminarium Pomorsko-Bałtyckie Historii XX Wieku

Edycja 2026: „Egodokumenty w czasach totalitaryzmów XX wieku”

Sztutowo, 4–6 listopada 2026

Serdecznie zapraszamy do udziału w pierwszej edycji wspólnego spotkania naukowo-muzealnego środowiska Pomorza oraz w towarzyszących mu warsztatach badawczych poświęconych egodokumentom z okresu systemów totalitarnych w państwach basenu Morza Bałtyckiego. To pierwsza tego typu inicjatywa ponadregionalna – będzie ona okazją do wspólnej refleksji nad możliwościami badawczymi, jakie oferują źródła o charakterze osobistym: pamiętniki, dzienniki, korespondencja, wspomnienia, relacje czy dokumenty autobiograficzne, powstałe w realiach wojny, okupacji oraz represji ubiegłego wieku.

Egodokumenty odgrywają coraz większą rolę we współczesnych badaniach historycznych. Pozwalają nie tylko rekonstruować przebieg wydarzeń, lecz przede wszystkim uchwycić indywidualne doświadczenie człowieka, jego sposób postrzegania rzeczywistości, strategie przetrwania oraz mechanizmy pamięci. W przypadku regionu Morza Bałtyckiego, którego mieszkańcy doświadczyli okupacji niemieckiej i sowieckiej, deportacji, więzień, obozów koncentracyjnych i łagrów, źródła te stanowią niezwykle cenne świadectwo historii widzianej z perspektywy jednostki.

Celem seminarium i warsztatów jest stworzenie platformy wymiany doświadczeń pomiędzy uznanymi badaczami a młodymi adeptami nauki, reprezentującymi różne dyscypliny i ośrodki naukowe. Chcielibyśmy wspólnie zastanowić się nad metodologicznymi aspektami pracy z egodokumentami, ich wartością poznawczą, ograniczeniami źródłowymi oraz możliwościami wykorzystania ich w badaniach nad historią Europy Północnej i Środkowo-Wschodniej. Szczególnie interesują nas zagadnienia związane z krytyką i edycją źródeł, ujęciami porównawczymi oraz popularyzacją zbiorów archiwalnych pozostających dotychczas poza głównym nurtem refleksji naukowej.

Do udziału zapraszamy historyków, archiwistów, literaturoznawców, kulturoznawców, muzealników oraz przedstawicieli innych dyscyplin zajmujących się źródłami autobiograficznymi i historią XX wieku. Mamy nadzieję, że spotkanie stanie się przestrzenią do prezentacji prowadzonych badań, nawiązania nowych kontaktów naukowych oraz wypracowania wspólnych inicjatyw badawczych i wydawniczych.

Liczymy, że seminarium i warsztaty przyczynią się do pogłębienia badań nad egodokumentami jako szczególną kategorią źródeł historycznych oraz pozwolą lepiej zrozumieć doświadczenia społeczeństw państw basenu Morza Bałtyckiego w konfrontacji z totalitaryzmami XX wieku.

W programie wydarzenia przewidujemy dwa dni obrad w Muzeum Stutthof, wykłady wprowadzające, indywidualne prezentacje projektów badawczych, wydawnictw oraz źródeł, a także podsumowanie połączone ze zwiedzaniem tematycznym – w tym magazynów zbiorów i archiwum. Organizator zapewnia prelegentom dwa noclegi wraz z pełnym wyżywieniem. Istnieje również możliwość udziału słuchaczy bez własnego wystąpienia, po uiszczeniu opłaty konferencyjnej. Na to pierwsze spotkanie w nowej formule chcielibyśmy zaprosić przede wszystkim przedstawicieli środowisk akademickich z Torunia i Gdańska, a także muzealników oraz edukatorów z państwowych i samorządowych instytucji kultury z regionu Pomorza. Mamy nadzieję, że zaproponowana formuła spotka się z Państwa życzliwym przyjęciem.

Formularz zgłoszeniowy znajdą Państwo tutaj

Na Państwa odzew czekamy do 30 września 2026 roku. Informację o kwalifikacji prześlemy do 10 października 2026 r.

Komitet organizacyjny:

Dr hab. Sylwia Grochowina, prof. UMK, Wydział Nauk Historycznych UMK w Toruniu

Dr hab. Radosław Biskup, prof. UMK, Wydział Nauk Historycznych UMK w Toruniu

Dr hab. Marcin Owsiński, Muzeum Stutthof w Sztutowie

Dr hab. Tomasz Gliniecki, Muzeum Stutthof w Sztutowie

Sekretarze konferencji:

dr Alicja Bartnicka, Wydział Nauk Historycznych UMK w Toruniu, alicja.bartnicka@umk.pl

Piotr Chruścielski, Muzeum Stutthof w Sztutowie, piotr.chruscielski@stutthof.org