Logo muzeum Stutthof w Sztutowie
Plan obozu Stutthof Plan obozu Stutthof

Konserwacja

Pierwsze obiekty przekazane zostały do zbiorów Muzeum Stutthof w Sztutowie przez Klub Byłych Więźniów Stutthofu działającym przy zarządzie ZBoWiD w Gdańsku w momencie utworzenia muzeum w 1962 r. Były to przedmioty związane z funkcjonowaniem obozu Stutthof, głównie wyposażenie baraków i rewiru obozowego, także część przedmiotów osobistych należących do byłych więźniów. Przez kolejne 70 lat muzeum gromadziło kolekcję materiałów przekazywanych głównie przez osoby, które bezpośrednio doświadczyły Holokaustu lub przez ich rodziny.  

Liczący obecnie ponad 1 300 eksponatów zbiór muzealiów wymaga szczególnej opieki, zabezpieczenia i konserwacji. Jest to nieustający proces, którego celem jest zachowanie obiektów w dobrym stanie, by zarówno teraz jak i w przyszłości niosły świadectwo zbrodniom mającym miejsce w czasie II wojny światowej.

Poza pracownią konserwacji papieru, Muzeum Stutthof nie dysponuje na miejscu innym laboratorium. Wszystkie przedmioty wymagające interwencji specjalistów, konserwowane są w pracowniach zewnętrznych. Łącznie zakonserwowanych jest obecnie 318 obiektów a kolejne obiekty wypożyczone różnym pracowniom poddawane są pracom konserwatorskim.

Konserwacja metalu w pracowni UMK  Toruniu

W 2020 r. pracownicy oraz studenci Katedry Konserwacji-Restauracji Elementów i Detali Architektonicznych – UMK w Toruniu otrzymali od muzeum zlecenie wykonania prac konserwatorskich przy 200 obiektach wykonanych z metalu. Są to przedmioty należące do więźniów, odebrane im w momencie osadzenia w obozie Stutthof (m. in. przedmioty osobiste, biżuteria, sztućce), przedmioty nielegalnie wykonane przez więźniów w obozie Stutthof (aluminiowe grzebienie, sygnety oraz krzyżyki), grawerowane radzieckie manierki wojskowe i inne przedmioty związane z funkcjonowaniem KL Stutthof.

Konserwacja płaskorzeźby wykonanej w podobozie Hopehill

W 2020 r. pracownia „Rewars Adam Nóżka” otrzymała od muzeum zlecenie wykonania prac konserwatorskich przy płaskorzeźbie wykonanej nielegalnie przez więźniów przebywających w podobozie Hopehill. Płaskorzeźba zrobiona z suszonych roślin, mchu i korka, umieszczona została w drewnianej szufladzie. Całość przedstawia zabytkową budowlę – być może zamek, trudny do zidentyfikowania, widoczne trzy wieże, zakończone izbicami oraz w dolnej partii system ozdobnych kolumn. Poniżej zamku wypełnienie z zasuszonego mchu imitującego ziemię lub wzgórze.

Płaskorzeźba znaleziona została w 1945 r. przez mieszkańca wsi Nadbrzeże w jednym z baraków stanowiących w latach 1942 – 1945 podobóz KL Stutthof – Hopehill – Reimaannsfelde. Przyjęta do zbiorów Muzeum Stutthof w 1982 r.

Konserwacja obiektów stanowiących wyposażenie rewiru obozowego

W 2020 r. pracownia „Meander Konserwacja Dzieł Sztuki Małgorzata Marszałek” otrzymała od muzeum zlecenie wykonania prac konserwatorskich przy ośmiu obiektach stanowiących wyposażenie rewiru obozowego. Do zbiorów muzeum po wykonaniu prac renowatorskich wróciły już trzy obiekty: szafka gabinetowa stanowiąca podstawę prymitywnej obozowej umywalki, fotel ginekologiczny oraz stół sekcyjny.

Konserwacja ceramiki, metalu i drewna w pracowni UMK  Toruniu

W 2019 r. pracownicy i studenci Zakładu Konserwacji Elementów i Detali Architektonicznych Instytutu Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa – UMK w Toruniu wykonali prace konserwatorskie przy 191 obiektach wykonanych z ceramiki i metalu. Są to głownie przedmioty pozyskane w wyniku prac poszukiwawczych prowadzonych na terenie poobozowym w latach 2016-2018: obiekty związane z funkcjonowaniem obozu, przedmioty należące do więźniów lub wykonane przez nich nielegalnie w czasie pobytu w obozie.

Konserwacja tkanin należących do ofiar egzekucji więźniów obozu Stutthof wykonanej 11 stycznia 1940 r.

W 2019 r. pracownia „RENOVA arte Katarzyna Zapolska” wykonała prace konserwatorskie przy dwóch obiektach wykonanych z tkaniny: wełnianym szaliku oraz fragmentach marynarki, należących do byłych więźniów obozu Stutthof, ofiar egzekucji wykonanej 11 stycznia 1940 r. w pobliżu obozu. Przedmioty te wydobyte zostały w czasie ekshumacji grobu w 1979 r. oraz przekazane do zbiorów muzeum w 1993 r.

Konserwacja archiwaliów

W latach 2000-2003 konserwacji poddane zostały archiwalia:

– portrety, rysunki i kartki okolicznościowe nielegalnie wykonane przez więźniów w obozie Stutthof,

– grafiki wykonane po wojnie przez byłego więźnia KL Stutthof, Józefa Łapińskiego, głównie dokumentujące historię ewakuacji lądowej obozu przeprowadzonej w 1945 r.,

–  cykl grafik wykonanych przez Sabine Hoffmann zatytułowanych „Passio Polonie”.