Praca przymusowa 1939-1945 - Wspomnienia i historia

W dniach 1-16 sierpnia 2009 roku pracownik Działu Oświatowego, Piotr Chruścielski, wziął udział w międzynarodowym uniwersytecie letnim „Praca przymusowa 1939-1945. Wspomnienia i historia”, organizowanym przez Wolny Uniwersytet w Berlinie oraz Fundację „Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość”.

Uczestnikami uniwersytetu byli studenci z Polski, Rosji i Niemiec. W trakcie dwutygodniowych warsztatów studenci zapoznali się z głównymi założeniami „historii mówionej”, poznali zasady pracy z nagraniami wideo na przykładzie wywiadów z byłymi robotnikami przymusowymi z Polski i ZSRR oraz odwiedzili miejsca tematycznie związane z pracą przymusową świadczoną na rzecz nazistowskich Niemiec: dzielnicę Kreuzberg, Centrum Dokumentacji Nazistowskiej Pracy Przymusowej w dzielnicy Schöneweide oraz fabrykę Volkswagena w Wolfsburgu.

Wśród gości, którzy wygłosili referaty, i tym samym dostarczyli studentom nieocenionej bazy teoretycznej, znaleźli się m. in. znani na całym świecie teoretycy i praktycy „historii mówionej”, prof. Irina Scherbakova oraz prof. Aleksander von Plato, współautorzy książki „Hitlers Sklaven. Lebensgeschichtliche Analysen zur Zwangsarbeit im internationalen Vergleich”, podstawą której są liczne, przeprowadzone przez autorów publikacji, wywiady z byłymi pracownikami przymusowymi.

Część praktyczną uniwersytetu letniego stanowiła praca z nagraniami wideo. W tandemach polsko- i rosyjsko-niemieckich studenci opracowywali wywiady z polskimi oraz radzieckimi robotnikami przymusowymi: tworzyli spisy treści, rejestry osobowe oraz bazę danych zawierającą m. in. nazwy fabryk i obozów, w których robotnicy pracowali. Materiał porównawczy stanowiły wywiady wideo dostępne w archiwum Fundacji „Pomnik Pomordowanych Żydów Europejskich.

Ukoronowaniem dwutygodniowych warsztatów była wizyta w zlokalizowanym w byłych schronach przeciwlotniczych teatrze na sztuce „OST-Arbeiter” oraz rejs statkiem po Szprewie, podczas którego usłyszeć można było piosenki Marleny Dietrich…


Fot. P. Chruścielski