70. rocznica pierwszego transportu do obozu Stutthof

Obchody 70. rocznicy powstania obozu Stutthof zainaugurowała uroczystość na terenie Starego Obozu w dniu 2 września 2009 roku. Uczestnicy uroczystości wspominali pierwszy transport więźniów oraz oddali symboliczny hołd wszystkim ofiarom drugiej wojny światowej.

Dokładnie przed 70 laty do małej miejscowości na Mierzei Wiślanej, która w niedługim czasie stała się symbolem śmierci, terroru i męczeństwa, przybył pierwszy transport polskich więźniów. Natychmiast zostali popędzeni do prac przy budowie obozu. Jeden z nich, Wacław Lewandowski, tak wspomina pierwsze chwile obozowej rzeczywistości:

„Po wyładowaniu nas z zamkniętych samochodów i autobusów, którymi nas przywieziono, nastąpiła ponowna brutalna rewizja osobista przeplatana często razami pięści, nahajek i kijów (…). Natychmiast zapędzono nas do wykopów pod fundamenty rozpoczętych baraków, ścinania drzew i karczowania pni. Tempo pracy – mordercze. Chwilowe wyprostowanie grzbietu lub wolniejsze przeniesienie ściętego pnia powodowało natychmiastowe razy, kopnięcia i inne sankcje. Późnym wieczorem otrzymaliśmy po około 500 gram bardzo wodnistej, ciepławej zupy z brukwi oraz około 100 gram razowego chleba. Śmiertelnie zmęczeni, bez mycia i rozbierania się zwaliliśmy się na barłóg pod namiotami. Nawet najodporniejsi psychicznie załamywali się i płakali z bólu, zmęczenia i upodlenia.”

Wśród przybyłych na uroczystość znaleźli się byli więźniowie, dyplomaci, przedstawiciele muzeów i instytucji kultury, samorządowcy oraz młodzież szkolna wraz z nauczycielami. Dyrektor Muzeum Stutthof, Piotr Tarnowski, powitał m. in. Tomasza Mertę, Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego; Joachima Bleickera, Konsula Generalnego Republiki Federalnej Niemiec w Gdańsku; Jacka Milera, Dyrektora Departamentu Dziedzictwa Narodowego; Mirosława Golona, Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Gdańsku; Piotra Cywińskiego, Dyrektora Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu oraz Tomasza Kranza, Dyrektora Państwowego Muzeum na Majdanku. W uroczystości rocznicowej wzięli udział również przedstawiciele Miasta Suwałk i Gminy Lubiewo oraz uczniowie szkół w Sztutowie, Gdyni i Lubiewie.

W czasie uroczystości Muzeum Stutthof zostało odznaczone Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze - Gloria Artis”; następnie goście przeszli do budynku byłego krematorium, gdzie złożyli kwiaty.

„To była pod każdym względem wojna wyjątkowa, bo wymierzona przede wszystkim w bezbronną ludność cywilną, która miała tylko przez wgląd na swoją przynależność narodową na zawsze zniknąć z mapy Europy. W miejsce, w którym dzisiaj stoimy przybył już 2 września pierwszy transport więźniów, Polaków z Pomorza Gdańskiego, jednych z pierwszych cywilnych ofiar tej wojny. Stutthof tym samym jest pierwszym symbolem całej machiny śmierci uruchomionej przez III Rzeszę na terenach poza jej granicami. Później były lasy piaśnickie, Szpęgawsk, mord chorych szpitala w Kocborowie i setki innych miejsc kaźni Pomorza, które jako pierwsze padło ofiarą brutalnej, nieludzkiej polityki okupanta.
Tej tragedii nie wolno nikomu pomniejszać.”
– mówił w swoim wystąpieniu Piotr Tarnowski.

Fot. W. Leszczyński, K. Pawlaczyk