Proporczyk z herbem Wolnego Miasta Gdańska

Proporczyk z herbem Wolnego Miasta Gdańska

Muzeum Stutthof w Sztutowie w swojej kolekcji, obok pamiątek związanych z funkcjonowaniem obozu koncentracyjnego Stutthof, posiada również przedmioty związane z Wolnym Miastem Gdańsk. Jednym z nich jest proporczyk z herbem Gdańska, pochodzący z samochodu gauleitera Alberta Forstera.

Albert Forster do Gdańska przybył 24 października 1930 r. 15 października 1930 r. Forster otrzymał od Adolfa Hitlera nominację na stanowisko komisarycznego przywódcy obszaru Wolnego Miasta Gdańska. Hitler nadał mu:…wszelkie pełnomocnictwa, zarówno w odniesieniu do instancji politycznych, jak do SA i SS, w zakresie działań organizacyjnych, jakie w związku ze zbliżającymi się wyborami do Volkstagu uzna za konieczne.

Z takim pełnomocnictwem w ręku Forster zaraz na pierwszym zebraniu podporządkował sobie towarzyszy z NSDAP oraz członków SS i SA, co zaowocowało w wyborach do Volkstagu 16 listopada 1930 r. Pod przewodnictwem Alberta Forstera NSDAP uzyskała wówczas 12 z 72 mandatów i stała się drugą, najsilniejszą po socjaldemokratach partią. Od tej też chwili wzmogła się akcja propagandowa, w ciągu roku – od października 1930 r. do października 1931 r. gauleiter zorganizował 44 wiece oraz 2100 mniejszych wieców, w wyniku których nastąpił wzrost członków bojówek SS i SA oraz członków NSDAP z 800 (czerwiec 1930 r.) do 9519 (grudzień 1932 r.). Na wiece zapraszani byli mówcy z Rzeszy – Norymbergii, Wrocławia, Turyngii, a z Berlina przyjechał sam ówczesny główny ideolog NSDAP, dr Alfred Rosenberg. W celu prowadzenia na szeroką skalę akcji propagandowej, wkrótce po swoim przyjeździe do Gdańska, 1 listopada 1930 r. Albert Forster założył tygodnik „Danziger Beobachter”, a 1 czerwca 1933 r. dziennik „Danziger Vorposten”.

Wzrost akcji propagandowej prowadzonej w Gdańsku przez Forstera wzmógł się w chwili zwycięstwa Hitlera w wyborach w 1933 r. i objęcia przez niego 30 stycznia stanowiska kanclerza Rzeszy. W Gdańsku. już w 1932 r. Forster domagał się rozpisania przedterminowych wyborów do Volskatgu. Doszło do nich w maju 1933 r. Prezydentem Senatu został dr Hermann Rauschning, który jednak już 24 listopada1934 r. pod naciskiem Hitlera złożył dymisję ze stanowiska Prezydenta Senatu gdańskiego. 21 lutego1935 r. frakcja NSDAP uchwaliła rozwiązanie Senatu WMG. W wyniku nowych wyborów do gdańskiego Senatu, które odbyły się 7 kwietnia 1935 r. NSDAP otrzymała 43 mandaty (co dawało jej 59,3% głosów). Lista polska otrzymała 2 mandaty ( co dawało jej 3.5% głosów) . Prezydentem Senatu został wybrany Arthur Greiser.

Powoli rozpoczęto delegalizować w Gdańsku partie opozycyjne - 31 maja 1937 r. pod wpływem terroru bojówek A. Forstera i prewencyjnych aresztowań przywódców partyjnych doprowadzono do rozwiązania się Niemiecko-Narodowej Partii Ludowej, a 21 października 1937 r. zarządzeniem prezydenta policji w Gdańsku rozwiązano opozycyjną Partię Centrum.

Forster na łamach „Der Danziger Vorposten” prowadził również kampanię antyżydowską. W wydanym 28 czerwca 1934 r. okólniku do kierowników resortów administracyjnych i urzędów – członków NSDAP bezpośrednio stwierdzał Naszym śmiertelnym wrogiem jest każdy Żyd. Nie ma dla nas, narodowych socjalistów, Żydów potrzebnych, żaden z nich nie zasługuje na litość.... Forster głosił że: Żydzi nie są ludźmi i muszą być wytępieni jak robactwo w czasach, kiedy nie działały jeszcze komory gazowe i piece krematoryjne. Według niego: Litość wobec Żydów jest karygodna. Każdy sposób dla wyniszczenia Żydów jest pożądany. Wygłaszając 10 października 1937 r. w Teatrze Miejskim w Gdańsku antyżydowskie przemówienie, wzywał do bojkotu sklepów żydowskich, nie korzystania z usług żydowskich lekarzy i adwokatów, a z 12 na 13 listopada 1938 r. w wyniku wydarzeń mających miejsce podczas Gdańskiej Nocy Pogromów, zniszczono wnętrze i uszkodzono budynek synagogi we Wrzeszczu, podpalono synagogę w Sopocie, okradano i niszczono sklepy i mieszkania gdańskich Żydów.

Od początku 1939 r. Niemcy stopniowo przygotowywały się do konfliktu zbrojnego z Polską. Po zajęciu 12 marca 1938 r. Austrii, a 1 października 1938 r. Sudetów i wkroczeniu 16 marca 1939 r. oddziałów Wehrmachtu do Pragi, pierwotny wybuch wojny z Polską planowano na 26 sierpnia 1939 r. Parę dni wcześniej, 22 sierpnia 1939 r. - na odprawie wyższych dowódców wojskowych omawiano akcję eksterminacji inteligencji polskiej, która została określona jako „polityczne oczyszczanie pola” (politische Flurbereinigung). Wcześniej, 3 lipca 1939 r. opracowano plan ataku na Pocztę Polską w Gdańsku., a 27 lipca Adolf Hitler podpisał dyrektywę w sprawie zajęcia Wolnego Miasta Gdańska.

W celu realizacji nakreślonych planów odnośnie likwidacji polskiej inteligencji i pomorskich Żydów, na mocy uchwały Senatu gdańskiego powołano 3 lipca 1939 r. oddział do zadań specjalnych pod dowództwem Kurta Eimanna - SS-Wachsturmbann Eimann.
Na Pomorzu działała czwarta grupa operacyjna, dowodzona przez SS-Brigadeführera Lothara Bentla, a 14 września 1939 r. rozpoczął swoją działalność samodzielny 16 oddział operacyjny (Einsatzkommando) pod zwierzchnictwem SS-Obersturmbannführera dr Rudolfa Trögera, Ponadto do akcji tej na Pomorzu oprócz grup operacyjnych został włączony miejscowy Selbstschutz. O konieczności biologicznego wyniszczenia warstw kierowniczych na Pomorzu mówił Albert Forster, wydając we wrześniu 1939 roku instrukcję landratom:
Bardzo ważną sprawą jest ujęcie i internowanie polskich przywódców i intelektualistów, do których zalicza się szczególnie nauczycieli, duchownych, wszystkich ludzi z wyższym wykształceniem, ewentualnie kupców, a w piśmie z 1940 roku stwierdził: Ze względu na fundamentalną rolę, jaką inteligencja odegrała w przeszłości, zwłaszcza w polityce polonizacyjnej Prus Zachodnich, trzeba ją było zlikwidować natychmiast po zajęciu tego obszaru. Pozostała przy życiu inteligencja zostanie stamtąd również usunięta, aby nie zagrażała szybkiemu i całkowitemu zniemczeniu Pomorza.

Albert Forster przemawiający na wiecu w Dworze Artusa w Gdańsku
1 września, w chwili wybuchu II wojny światowej, Albert Forster w przemówieniu do ludności niemieckiej Gdańska ogłosił włączenie Wolnego Miasta Gdańska wraz z całym terytorium i wszystkimi mieszkańcami do III Rzeszy.
W wyniku dokonanego na mocy dekretu Hitlera z 8 października 1939 r. podziału administracyjnego okupowanej Polski, z ziem Pomorza Gdańskiego utworzono, włączony do III Rzeszy, Okręg Rzeszy Gdańsk - Prusy Zachodnie, którego namiestnikiem został Albert Forster.
11 października 1939 r. w Bydgoszczy, gdzie już we wrześniu 1939 r. przystąpiono do krwawego odwetu za stłumienie dywersji niemieckiej mniejszości narodowej, Forster powiedział, że: obowiązkiem Niemców jest teren ten bez reszty oczyścić, przede wszystkim z motłochu, band rabunkowych, Polaków i Żydów. Forster przyrzekł Hitlerowi, że w ciągu 10 lat jego okręg będzie całkowicie zniemczony, a wygłaszając mowę w Gdyni zapowiedział: Także i polskie dzieci w kołysce muszą być zniszczone.

Ważna rolę w realizacji planów Alberta Forstera odnośnie ludności polskiej Pomorza Gdańskiego miał pełnić utworzony 2 września 1939 r. Zivilgefangenenlager Stutthof (obóz jeńców cywilnych Stutthof).

Bojówki SA przekraczający Zieloną Bramę 1 września 1939 r. – wojska Niemieckie wkraczające do Gdańska Artykuł w „Danziger Vorposten” – informujący o zorganizowaniu obozu we wsi Stutthof dla polskich podpalaczy i bandytów Kary wymierzone przez Sąd w Gdańsku  22 działaczom grupy konspiracyjnej byłych harcerzy ze Starogardu Gdańskiego, której przewodził Teodor Czecholiński