Książka Misyjna OO. Redemptorystów


Książka Misyjna OO. Redemptorystów

Książka Misyjna OO. Redemptorystów

Pod koniec grudnia 2010 r. do Działu Zbiorów Muzeum Stutthof wpłynęła „Książka Misyjna” OO. Redemptorystów, wydana w Krakowie w 1926 r. Pamiątkę tę przekazała Pani Justyna Suchodolska.

W obozie koncentracyjnym Stutthof należała ona do księdza Franciszka Gruczy, który w grudniu 1944 r. podarował ją współwięźniowi, Zbigniewowi Mirkońskiemu. Z Mirkoński do KL Stutthof przybył 31 sierpnia 1944 r. w transporcie ludności cywilnej z Warszawy z obozu przejściowego w Pruszkowie.


fragment listy transportowej, nr 78522 Zbigniew Mirkowski

Franciszek Grucza ur. 19 listopada 1911 r. w Pomieczyńskiej Hucie w powiecie kartuskim. W 1939 r. ukończył studia teologiczne w Seminarium Duchownym w Pelplinie. Przed wojną jako wikary przebywał na parafii w Piecach koło Starogardu Gdańskiego. Jak większość księży z Pomorza Gdańskiego został w październiku 1939 r. aresztowany przez gestapo. W grudniu 1939 r. został wypuszczony na wolność i objął parafię w Gowidlinie oraz rozpoczął działalność w pomorskim ruchu oporu. Został kapelanem Kartuskiej Komendy Okręgu Tajnej Organizacji Pomorskiej „Gryf Pomorski”. W czerwcu 1944 r., podczas prowadzonej przez gdańskie gestapo akcji likwidacji tej organizacji, został aresztowany i osadzony w obozie koncentracyjnym Stutthof, gdzie otrzymał numer 37 083.

W obozie ks. Franciszek Grucza był bardzo znaną postacią. Współwięzień i kolega z organizacji, Aleksander Makurat, w swoich wspomnieniach napisał o nim: „Spotykaliśmy się w obozie, był on kimś takim jak ksiądz Kolbe w Oświęcimiu. Jego postawa dodawała nam otuchy i wiary w istnienie człowieczeństwa. W nowy 1945 rok (mieliśmy wtedy wolne cały dzień) potrafił odprawić Mszę Świętą, co prawda dla czterech tylko osób, ale i tak był to wyczyn niebywały”. Najprawdopodobniej to właśnie do odprawiania Mszy Świętej w obozie służyła księdzu Gruczy „Książka Misyjna” OO. Redemptorystów. Mógł on ją przemycić do obozu lub mogła ona pozostać w obozie po innych księżach, którzy wcześniej zostali tu osadzeni. Należy też dodać, że posiadanie jakichkolwiek książek, a zwłaszcza modlitewników i odprawianie Mszy Świętej w obozie koncentracyjnym było przez władze obozowe zabronione.

W obozie koncentracyjnym Stutthof ks. Grucza został umieszczony w bloku XIII razem z więźniami żydowskimi. Zajmował tam środkową pryczę, dolną zaś lekarz żydowski, dr Finkelsztein, który chronił księdza przed zarażeniem się tyfusem. Jednak ks. Grucza z narażeniem życia i wbrew zakazom spełniał w obozie posługę misyjną, niosąc pomoc wszystkim potrzebującym więźniom. W dowód wdzięczności za swoją działalność otrzymał symboliczny akt darowizny od dwóch więźniów żydowskich, Norberta Tugentatha i Renato Rene Gersona, na rzecz krzewienia kultu Matki Boskiej Sianowskiej, spisany 16 listopada 1944 r. w obozie.


karta personalna ks.Gruczy

W styczniu 1945 r. ks. Franciszek Grucza wraz z innymi więźniami z bloku XIII wyszedł na trasę „Marszu Śmierci”. Koło Żukowa ks. Grucza wraz z dwoma innymi więźniami uciekł z trasy ewakuacji.

Od 1946 r. aż do emerytury był on proboszczem w parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Sopocie. Zmarł 23 kwietnia 1993 r.

Ks. Franciszek Grucza był też znanym kaszubskim działaczem i pisarzem. Od 1935 r. pisał nowele i sztuki sceniczne, które drukował w „Zrzeszy Kaszëbskiej”, a po wojnie jego utwory ukazywały się m. in. w „Biuletynie Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego”. W latach powojennych poświęcił się również upowszechnianiu literatury i mowy kaszubskiej. W 1985 r. wydał w języku kaszubskim „Mszë Swjętij”, a w 1992 r. Nowy testament „Kaszëbskô Bibljëjô”.



/dd/


(Opracowano na podstawie: R. Ciemiński, Grëcza, Pomerania, 1995, nr 9. T. Bolduan, Nowy Bedeker Kaszubski, Gdańsk 1997.)