Zakończył się pierwszy etap programu „Ostatni świadkowie”

W lutym 2009 r. minął rok od rozpoczęcia realizacji programu badawczego „Ostatni świadkowie”. Polega on na gromadzeniu relacji, wspomnień byłych więźniów obozu Stutthof i utrwaleniu ich w systemie audio-video.
W archiwum Muzeum znajdują się jedynie relacje w postaci maszynopisów. Dzięki zakupowi profesjonalnego sprzętu, m.in. kamery wideo, można było dokonać nagrania filmowego. Było to szczególnie ważne, gdyż oprócz treści historycznej utrwalono również wizerunek świadka i emocje, jakie towarzyszyły nagraniu. Pozyskany w ramach projektu materiał nie tylko wzbogacił zasób archiwalny ale stworzył możliwości do prac badawczych historyków, socjologów i psychologów.
Nagrania miały również posłużyć celom edukacyjnym. Na ich podstawie zostanie utworzona stała wystawa, która będzie umieszczona w specjalnie udostępnionym na ten cel miejscu („sala głosów”). Takie rozwiązanie ułatwi zwiedzającym poznanie indywidualnych jednostek, a ukazanie przykładowych biografii wprowadzi element identyfikacji z danym losem i miejscem. Wystawa wzbogacona będzie również o pamiątki, które byli więźniowie przekazali bądź udostępnili do skopiowania Muzeum. Najcenniejsze są dokumenty z obozu Stutthof: listy, portrety, zwolnienia i inne. Respondenci ofiarowali również inne dokumenty z czasów okupacji, karty pracy robotników przymusowych a nawet zdjęcia rodzinne. Cennym materiałem są spisane wspomnienia obozowe. Wszystkie pamiątki zostaną wykorzystane na potrzeby wystawy, jednocześnie wzbogacając zbiory Archiwum Muzeum Stutthof.
W ciągu jednego roku trwania projektu przeprowadzono łącznie 52 wywiady z byłymi więźniami KL Stutthof i innych obozów koncentracyjnych. Jednocześnie stworzono bazę danych liczącą ok. 120 nazwisk.
W chwili obecnej trwają prace związane z przygotowaniem wystawy oraz powstaniem filmu dokumentalnego na podstawie zebranego materiału. Wystawa ta ma być podsumowaniem pierwszego etapu projektu, jednakże Muzeum Stutthof zachęcone powodzeniem programu, planuje jego dalszą realizację również w 2009 r. Celem jest przeprowadzenie wywiadów m.in. z byłymi więźniami mieszkającymi w Warszawie, którzy w większości przybyli do Stutthofu w czasie Powstania Warszawskiego. Jest jeszcze spora grupa byłych więźniów mieszkająca w województwie podlaskim, których adresami dysponuje Muzeum. Pracownicy próbuję też nawiązać kontakt z byłymi więźniami z okolic Torunia i Bydgoszczy.