Logo muzeum Stutthof w Sztutowie
Plan obozu Stutthof Plan obozu Stutthof

Aktualności

03/09

81. rocznica pierwszego transportu więźniów

2. września, pod Pomnikiem Walki i Męczeństwa w Muzeum, odbyło się uroczyste upamiętnienie 81. rocznicy pierwszego transportu więźniów do obozu Stutthof. Podczas uroczystości głos zabrał były więzień obozu Stutthof – płk w st. spocz. dr inż. Czesław Lewandowski.
„Jestem jednym z tych szczęśliwców, któremu los pozwolił przeżyć piekło tej fabryki śmierci, obozu koncentracyjnego Stutthof…Pozostają tylko potworne wspomnienia , pamięć dziesiątek tysięcy bestialsko pomordowanych, gehenna codziennego obozowego życia. (…) Wspomnienia od chwili przybycia transportu do obozu są i pozostaną okropne (…) Przestałem istnieć jako Czesław Lewandowski, a zostałem wyłącznie numerem, który stał się całą moją tożsamością. (…). W obozie nikt nie decydował o sobie, swoim postępowaniu, swoim życiu. Byliśmy numerami, z którymi kompletnie nikt się nie liczył, a których codzienność, rodzaj pracy, loteryjna gra o życie oraz przeżycie każdego dnia, było uzależnione od kaprysu kapo, a już zupełnie od kaprysów wszechmogących esesmanów. (…) Gorąca wola życia, jakieś siły wewnętrzne, gesty pomocy starych stażem więźniów, a może młodość i hart nabyty podczas okupacji w Szarych Szeregach pomogły mi przeżyć cały koszmar ewakuacji oraz uratowały mi życie w tej potwornej fabryce śmierci – wspominał Czesław Lewandowski.”

Świadek Historii sprzed 81 lat podkreślił również, że obowiązkiem byłych więźniów tego obozu jest wszędzie mówić o jego potworności, o pozbawieniu więźniów człowieczeństwa, o terrorze, o strasznych przeżyciach i gehennie więźniów i głośno wołać: nigdy więcej takich potworności, jakie były naszym udziałem.
Dyrektor Muzeum Piotr Tarnowski, który w swoim przemówieniu zwrócił się do byłych Więźniów, Świadków Historii i jednocześnie Przyjaciół Muzeum Stutthof w Sztutowie powiedział:
„Mieliście życie przed sobą a wybuchła wojna i osadzono Was w KL Stutthof. Wiele lat później los sprawił, że nasze drogi przecięły się i miałem zaszczyt spotkać Was. Drodzy byli Więźniowie… chciałbym zatrzymać w pamięci każde spotkanie z Wami (…) Chciałbym pamiętać wszystkie Wasze wspomnienia i te z Waszego dorastania, wojny, pobytu w obozie i te z czasów przypadających na lata powojenne i w wolnej Polsce.
Za każdą chwilę tych spotkań bardzo Wam dziękuję, a jak bardzo są ważne poczułem wiosną tego roku – 9 maja – gdy nie spotkaliśmy się w tym miejscu pierwszy raz w historii Muzeum. Sprawił to niewidzialny przeciwnik, który zatrzymał dotychczasową gonitwę naszego świata (…). To były też dni, gdy wyjątkowo silnie poczułem jak ważne jest Muzeum byłego niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Stutthof, Muzeum powstałe z Waszej inicjatywy. Obserwując reakcje i zachowania społeczne po wielokroć odczułem, że cały czas jest wiele do zrobienia, by poświęcenie Waszego pokolenia nie zostało zaprzepaszczone (…).Oprócz zbierania pamiątek, dokumentów, fotografii i wspomnień Muzeum – Miejsce Pamięci, tym właśnie się różni od pozostałych instytucji kultury, że pełni rolę sumienia wojny. Żadna perspektywa nie odda w pełni ZŁA, które tu się wydarzyło. Zatem pozostaje nam przekazanie prawdy. To nasza misja i o tym musimy pamiętać. Budować pomost pomiędzy historią – Muzeum i odbiorcą w zmieniających się czasach.”

Jarosław Sellin Sekretarz Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego podczas swojego wystąpienia przypomniał, że 2. września 1939 r. w pierwszym transporcie przywieziono do Stutthofu około 150 gdańszczan i od tego dnia rozpoczął swoje funkcjonowanie obóz koncentracyjny Zivilgefangenenlager Stutthof, który formalnie podporządkowany był władzom lokalnym: nadokręgowi SS „Wisła” – SS Oberabschnitt Weichsel w Gdańsku. Aresztowania Polaków w Gdańsku rozpoczęły się na kilka dni przed wybuchem wojny, a z chwilą jej rozpoczęcia Niemcy przystąpili do nich na szeroką skalę.
„Polscy patrioci figurowali zarówno na listach proskrypcyjnych sporządzonych przez lokalną, gdańską policję polityczną, jak również niemal 300 Polaków – działaczami lokalnymi: społecznymi, politycznymi, duchownymi z Wolnego Miasta Gdańska, figurowało w sporządzonym w centrali służby bezpieczeństwa SS w Berlinie Sonderfahndungsbuch, to jest „Specjalnej księdze Polaków ściganych listem gończym”, zawierającej nazwiska ponad 61 tys. Polaków – „wrogów” Rzeszy, czyli polskich patriotów najbardziej zasłużonych dla Polski, przeznaczonych do aresztowania i likwidacji na terenach wcielonych do III Rzeszy w ramach operacji Tannenberg” – przypomniał wiceminister kultury.

Wiceminister kultury Jarosław Sellin wręczył medale i odznaczenia przyznane postanowieniem prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy pracownikom Muzeum Stutthof w Sztutowie za zasługi na rzecz upamiętniania i dokumentowania prawdy o martyrologii więźniów niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Stutthof oraz odznaczenia i dyplomy przyznane przez ministra kultury i dziedzictwa narodowego prof. Piotra Glińskiego. Odznaczenia otrzymali: Elżbieta Grot – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Bogdan Chrzanowski i Piotr Piechnik – Medal Złoty za Długoletnią Służbę, Andrzej Gąsiorowski i Piotr Tarnowski –Złoty Krzyż Zasługi, Danuta Drywa – Srebrny Krzyż Zasługi, Krzysztof Steyer – Brązowy Krzyż Zasługi, Ewa Malinowska – Odznakę Honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej” oraz  Agnieszka Kłys, Bogusława Tartakowska i Zenon Kwiatkowski – Dyplom Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

81. rocznica pierwszego transportu więźniów
81. rocznica pierwszego transportu więźniów
81. rocznica pierwszego transportu więźniów
81. rocznica pierwszego transportu więźniów
81. rocznica pierwszego transportu więźniów
81. rocznica pierwszego transportu więźniów
81. rocznica pierwszego transportu więźniów
81. rocznica pierwszego transportu więźniów